Linki

Polecamy

Aktualności

15.10.2009

Nie będzie kar administracyjnych dla kierowców.

Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując wniosek Prezydenta, uznał za niekonstytucyjne trzy przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie niektórych ustaw. Nowela przewidywała, że karaniem kierowców zajmie się Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym. Kierujący, którzy przekroczyli dozwoloną prędkość, mieli być karani administracyjnie. Temu, kto nie płaciłby kar, starosta miał zawieszać prawo jazdy. Więcej o noweli w „Aktualnościach” z dnia 24 lutego 2009 r., a także w „Aktualnościach” z dnia 7 kwietnia br.
TK orzekł, że
- ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie niektórych ustaw, w zakresie trybu jej uchwalenia jest zgodna z art. 2 w związku z art. 7 i art. 186 ust. 1 Konstytucji;
- art. 1 pkt 10 ustawy, w części, w której dodaje do ustawy - Prawo o ruchu drogowym art. 140 al ust. 1-3, w zakresie, w jakim w związku z art. 130 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu nadawanym ustawą powołaną wyżej, dopuszcza stosowanie kary pieniężnej oraz systemu punktowego, bez właściwych gwarancji prawnych - jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
- art. 1 pkt 10 powyższej ustawy, w części, w której dodaje do ustawy - Prawo o ruchu drogowym art. 140 an, w zakresie, w jakim przepis ten nadaje decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej rygor natychmiastowej wykonalności - jest niezgodny z art. 2 Konstytucji;
- Art. 1 pkt 10 ustawy, w części, w której dodaje do ustawy - Prawo o ruchu drogowym art. 140 at ust. 4, w zakresie, w jakim dopuszcza sprzedaż zatrzymanego przez organ kontroli ruchu drogowego pojazdu, którym naruszono przepisy ruchu drogowego i który nie stanowi własności kierującego pojazdem - jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji.
TK stwierdził, że art. 1 pkt 10 noweli, w części określonej powyżej, jest nierozerwalnie związany z całą ustawą. Dlatego nie może ona wejść w życie.
Kontrolę konstytucyjności zainicjował Prezydent, który - w trybie kontroli prewencyjnej (czyli przed podpisaniem ustawy) - zwrócił się o zbadanie zgodności z Konstytucją ww. ustawy. Zarzuty odnosiły się do fragmentu noweli, który dotyczył warunków odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów ruchu drogowego w zakresie dopuszczalnej prędkości (zastąpienie mandatów karami nakładanymi administracyjnie). Prezydent wskazywał na niedochowania procedury ustawodawczej - pominięcie opinii Krajowej Rady Sądownictwa. Administracyjny tryb nakładania kar i wiążąca się z tym następnie kontrola sądów administracyjnych wprowadziły zmiany w zakresie właściwości sądów; ustawa o KRS nakazuje zaś opiniowanie przez Radę projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa i sędziów - argumentował Prezydent.
TK nie podzielił tego zarzutu. Wskazał, że gwarancja konstytucyjna uprawnień opiniodawczych KRS (art. 186 ust. 1 Konstytucji) dotyczy „stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów”. Natomiast opiniodawcze uprawnienia KRS określone w ustawie o KRS przysługują w odniesieniu do „projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa i sędziów”. Przedstawienie projektu KRS jest zatem koniecznym, ze względów konstytucyjnych, elementem procedury legislacyjnej, gdy projekt dotyczy kwestii, o której mowa w art. 186 Konstytucji. Tymczasem nowela nie ma wpływu na niezawisłość sędziów bądź na niezależność sądów.
Trybunał przyznał rację Prezydentowi, że stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn (polegający na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości) sankcji administracyjnej (kary pieniężnej) oraz jednocześnie systemu punktowego karania kierowców, jest niezgodne z art. 2 Konstytucji. Prowadzi bowiem do ustanowienia sankcji nieracjonalnej i nadmiernie dolegliwej, a w konsekwencji do naruszenia zasady państwa prawnego przez brak proporcjonalności i nadmierny rygoryzm. Nowela, przewidując i karę pieniężną i punktację, nie oznacza w zakresie naliczania punktów dotychczasowej sytuacji. Zlikwidowane zostały procedury, w jakich następuje naliczanie, w tym także dające możliwość zaprezentowania swoich racji i ochrony interesu ukaranego - podkreślił TK.
Za niekonstytucyjne sędziowie uznali też nadanie decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej rygoru natychmiastowej wykonalności. Taki wymóg powinno się nadawać wyjątkowo, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, dla zabezpieczenia przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W przypadku zaskarżonego przepisu żadna z tych sytuacji nie występuje.
Sprzeczny z ustawą zasadniczą jest ponadto przepis dopuszczający sprzedaż zatrzymanego pojazdu, którym naruszono przepisy ruchu drogowego, i który nie stanowi własności kierującego - uznał TK. W noweli zapisano, że taka sytuacja jest przewidziana wobec osoby czasowo przebywającej lub nie mającej stałego miejsca zamieszkania albo pobytu w Polsce, które kierowały nie swoim pojazdem i przekroczyły prędkość. Jeżeli taki kierowca nie wniesie kaucji lub nie zapłaci dobrowolnie kary zajęty pojazd zostanie sprzedany z wykorzystaniem jednej z form sprzedaży egzekucyjnej. Przymusowe pozbawienie własności jest nie tylko ograniczeniem, ale wkroczeniem w istotę tego prawa, co wykracza poza proporcjonalność ograniczenia (art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji). Sprzedaż samochodu w takim wypadku nie ma skutku prewencyjnego, nie wpływa na sprawcę, ale uderza we właściciela pojazdu. A ten przecież nie przyczynił się do naruszenia ani nie mógł mu zapobiec - podkreślili sędziowie.
Nowelizacja wyłączyła stosowanie Kodeksu wykroczeń do przekraczania przez kierowców dopuszczalnej prędkości. Orzeczenie niezgodności z Konstytucją noweli tylko co do zakresu zaskarżenia (bez stwierdzenia nierozerwalnego związku z całą ustawą) spowodowałoby, że naruszenie dopuszczalnej prędkości nie byłoby w ogóle karane. Dlatego, zdaniem TK, przepisy uznane za niekonstytucyjne pozostają w nierozerwalnym związku z całą ustawą. To powoduje, że cała nowelizacja nie może wywrzeć skutków prawnych (Kp 4/2009).
Źródło: www.trybunal.gov.pl.